19 nov 2020

Shakespeare-sonnetten bezingen liefde voor dialect

Elk jaar verschijnen er boeken over Hasselt maar een boek geschreven ín het Hasselts blijft een uitzonderlijke gebeurtenis. Samen met negen andere rasechte Hasselaren brengt initiatiefnemer Armand Schreurs in ‘Shakespeare èn ‘t (H)essels’ een ode aan de Engelse woordkunstenaar en het dialect van de Limburgse provinciehoofdstad. De opbrengst van dit unieke boek gaat integraal naar het Jessa Fonds.

Toen in 1592 de jonge Shakespeare de theaterhuizen zag sluiten tijdens een pest-epidemie zocht hij zoals zovelen vandaag in lockdown (light) een creatieve uitlaatklep. Het resultaat: 154 sonnetten, elke veertien regels lang, over de liefde in al zijn vormen. Wereldliteratuur die met een eerste, gedeeltelijke hertaling naar het Hasseltse dialect nog meer de naam waardig is. In 50 pareltjes van versen leggen de gelegenheids-hertalers de link tussen het Engeland van de zestiende eeuw en het huidige corona-tijdperk.

 

Initiatiefnemer Armand Schreurs haalde de mosterd zelfs niet zo ver van huis, in Brussel. “Claude Lammens pakte er vorig uit jaar met een Brusselse versie van Shakespeares sonnetten. Ik was er meteen door gecharmeerd en toen de coronacrisis uitbrak, zag ik naast de gelijkenissen tussen toen en nu vooral de perfecte kans om werk te maken van een Hasseltse variant”, zegt Armand Schreurs.

 

Van verduisteraar tot ‘smodderpie’

Voor de hertalingen tekenden naast Schreurs Gudrun Bongaerts, Francis De Lauré, Michel Ilsen, Etienne Joris, Ivo Konings, Willy Nelissen, Bruno Roggen, Herman Reynders en Noël Slangen. “Tien rasechte Hasselaren die een maand lang niet alleen Shakespeare oner de loep namen maar ook hét standaardwerk van het Hasseltse dialect: de ‘Dieksjenèèr’ van Xavier Staelens en Marco Clerinx”, weet Schreurs. “Op de eerste plaats omdat je niet zomaar voor elk Engels woord een Hasselts equivalent uit je mouw kan schudden. Om een voorbeeld te geven: een ‘verduisteraar’ werd na lang opzoekwerk een ‘smodderpie’. Maar zelfs als er bij toeval meteen een geschikte term uit de bus valt, moet het ook kloppen bij de structuur van een sonnet. We wilden dat het qua cadans en rijmschema tot in de puntjes correct was. Daardoor moesten we soms wat creatieve vrijheden nemen en spreken we van een hertaling, geen identieke vertaling.”

 

Voor Groen-schepen van Cultuur Joost Venken is het boek het beste bewijs dat dialect levend erfgoed is. “Zelfs na eeuwen blijft het Hasselts evolueren. Aan de ene kant zien we dat het onderscheid tussen de varianten van Spalbeek of Wimmertingen verdwijnt, terwijl aan de andere kant er blijvend nieuwe woorden in het Hasselts opduiken. Helaas moeten we ook durven erkennen dat de groep Hasselaren die regelmatig met hun eigen dialect in aanraking komt steeds kleiner wordt. Daarom dat zodra de coronamaatregelen het toelaten we publieke voordrachten organiseren van deze sonnetten in de binnenstad. Opnieuw net zoals in de tijd van Shakespeare op een mobiel ‘podium’. Een bijzondere manier om mensen heel laagdrempelig in contact te brengen met dialect maar vooral met schitterende literatuur.”

 

Wie alvast zijn dialect opnieuw omarmde was mede-hertaler Noël Slangen. “Het hertalen van Shakespeares sonetten was voor mij een aanleiding om mijn dialect te herontdekken, dat ik gedurende 35 jaar niet meer gesproken had. Wat mij frappeerde was de muzikaliteit van het Hasselts, wat zo mooi aansluit om de muzikaliteit van het oude Engels waarin de sonnetten oorspronkelijk geschreven werden.”

 

Helden van de zorg

Het 120-pagina’s tellende boek is voor 20 euro online te koop via www.shakespeare-en-t-hessels.be en verkrijgbaar bij Visit Hasselt (Maastrichterstraat 59). Dankzij de Ondernemersgroep Hasselt die de drukkosten voor haar rekening neemt, kan de opbrengst van het boek integraal geschonken worden aan de ‘helden van de zorg’ van het Jessa Ziekenhuis.

Wanneer het declameren op straten en pleinen opnieuw is toegestaan, zal het programma terug te vinden zijn op www.hasselt.be/shakespeare.

Reacties

Vennligst sjekk din e-post og klikk på lenken for å bekrefte din nye e-postadresse.
Cookies op groen.be

Groen gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de website goed te laten functioneren. Deze cookies verwerken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.

Als je daarvoor toestemming geeft, maken we ook gebruik van marketingcookies. Die stellen ons in staat om de website beter af te stemmen op jouw voorkeuren.

Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Voorkeuren aanpassen
Alle cookies accepteren